Movitas, tussen taxibus en stadsbus

Openbaarvervoerbedrijven staan de komende jaren voor de opdracht om C02-neutraal te worden. De omslag naar elektrisch rijden ligt voor de hand. Dit bracht de Utrechtse producent Tribus ertoe om Movitas te ontwikkelen; een middelgrote, elektrische bus naar het concept van ontwerper Arjan Steketee.

Openbaarvervoerbedrijven staan de komende jaren voor de opdracht om C02-neutraal te worden. De omslag naar elektrisch rijden ligt voor de hand. Dit bracht de Utrechtse producent Tribus ertoe om Movitas te ontwikkelen; een middelgrote, elektrische bus naar het concept van ontwerper Arjan Steketee.

Het idee voor een middelgrote bus had Steketee al in 2009. Zijn studio Steketee Design richt zich op mobiliteit; van landbouwmachine tot hightech e-bike. ‘Uit een studie naar concepten voor het openbaar vervoer van de toekomst kwam de behoefte naar voren voor een vervoermiddel tussen de taxibus en de bus van 12 meter.’ Met dit idee stapte hij naar de directie van het Utrechtse bedrijf Tribus. Zij zag op dat moment nog geen markt voor een dergelijk product.

8 jaar later lagen de kaarten anders, vertelt Herman Rigterink, directielid van Tribus, als Chief Technoloy Officer (CTO) verantwoordelijk voor het technologiebeleid. ‘Wij zagen in 2017 dat er een nichemarkt is voor bussen korter dan 10 meter.’ Een model van deze afmeting bestond nog niet. ‘We zijn met hem het project Movitas begonnen.’

In de Movitas bus zit een chauffeur. Toch is er volgens Rigterink bij de ontwikkeling rekening gehouden met autonoom rijden. ‘De bus is voorzien van een elektrische stuurbekrachtiging die uitgevoerd kan worden met een aansturing voor autonoom rijden. Autonoom rijden ligt nog redelijk ver weg, autonoom parkeren zie ik eerder komen. De openbaarvervoerbedrijven hebben grote parkeerplaatsen waar 's nachts de bussen staan. Die moeten 's morgens weer de lijn op. Dat kost tijd. Door autonoom te parkeren kun je geld besparen en het levert minder schade op.’

Tribus was voor Steketee de gedroomde opdrachtgever vanwege de innovatieve, open en pragmatische mentaliteit, de korte communicatielijnen en het zeer sterke projectmanagement. ‘Ik heb heel veel respect voor Tribus dat zulke innovatieve projecten aandurft.’

Organisch

Volgens Rigterink zijn veel ideeën die Steketee in 2009 liet zien, terug te vinden in het ontwerp 2020. ‘Doordat de wielen helemaal op de hoeken staan is er een compleet vlakke vloer voor de stoelopstelling. Bij de meeste bussen van 12 meter staan de assen dichter bij elkaar en moet je bij de indeling rekening houden met de wielkuipen.’ De vlakke vloer maakt dat Movitas bijna net zoveel passagiers kan vervoeren als een grote bus. En het maakt de bus ook geschikt om bijvoorbeeld pakketjes te vervoeren.” Rigterink noemt nog een voordeel: ‘Door de meesturende achteras is onze bus veel beter geschikt voor de binnensteden.’

Een ander idee van Steketee Design is het modulaire concept van de bus. Afhankelijk van het aantal zijpanelen kan de lengte van de bus variëren van 8,2 meter tot 9,7 meter. OV-bedrijven die de Movitas bus aanschaffen kunnen zelf bepalen waar de deuren moeten komen en hoe ze de bus willen indelen.

Zonder briefing

In grote lijnen wisten Tribus en het ontwerpbureau wat ze wilden ontwikkelen maar zij hadden vooraf nog geen idee welke richting het project zou inslaan. ‘Wat we wilden maken, was zo nieuw dat we geen formele briefing of programma van eisen konden opstellen’, zegt Steketee. ‘Er hing gedurende het project echt een sfeer van niet lullen maar poetsen en de lijnen waren kort.’ Rigterink voegt hieraan toe: ‘We hebben in het begin meetings gehad met openbaarvervoerbedrijven om van hen te horen waaraan de bus zou moeten voldoen. Gaandeweg het project hebben we ze laten meekijken om feedback van ze te krijgen.’

Ook buschauffeurs waren betrokken bij het project en het Sectorinstituut Transport en Logistiek adviseerde over de arbo-eisen. ‘Met houten mock-ups en virtual reality simulaties zochten we met hen naar de beste cabine’, licht Steketee toe. ‘De chauffeur zit in de Movitas boven de wielen in plaats van op de vloer. Hij zit dus hoger dan in de meeste andere bussen wat hem meer autoriteit geeft.”

Hoopvol

‘Het project is organisch verlopen’, merkt Steketee op. ‘Dit kon omdat het team compact en wendbaar was. Daardoor konden we snelschakelen als we tegen een probleem aan liepen. Dat is de kracht van het project.’ Rigterink bevestigt dat. ‚Doordat we met een kleine groep waren, konden we snel beslissingen nemen.’

Tribus wil de bus volgend jaar op de markt brengen, te beginnen in Nederland en later in andere Europese landen. De reacties van potentiële afnemers op de twee 2 prototypes van de bus stemmen Rigterink hoopvol. ‘Ze vinden Movitas anders dan de meeste bussen en dat spreekt ze aan.’

De Movatas ingezonden door Steketee Design ontving een Erkenning Goed Industrieel Ontwerp 2020, en werd genomineerd voor een Special Award for Excellence. De bekendmaking van deze award volgt op een geschikt moment voor de zomer.

Diverse componenten

De productie van de diverse componenten van de bus zal gedaan worden door toeleveranciers. Tribus neemt de assemblage van Movitas op zich. De toeleveranciers zijn voor een deel door Steketee Design aangedragen. ‘Het is een klein wereldje’, merkt Rigterink op. ‘De producent van de polyester panelen van de buitenkant is een leverancier waarmee Arjan al zakendeed. De ABS-onderdelen voor het interieur van de bus komen van een leverancier waarmee Steketee en Tribus in een eerder projecten samenwerkten. De designer voegt hieraan toe: ‘We zijn halverwege het project samen naar een OV-beurs in Berlijn gegaan om te kijken of er geschikte partijen bij zaten.’

De samenwerking

De Movitas is voor Steketee Design het grootste en meeste complexe project waarbij de studio betrokken is. De buiten- en binnenkant van de bus zijn vanaf schets tot realisatie door mijzelf gedaan. Steketee Design is namelijk een eenmansbedrijf. ‘De ontwikkeling van de drivelineconfiguratie en het chassis is door Tribus gedaan’, vervolgt Rigterink. ‚Gemiddeld waren er zo’n 12 mensen van ons bij het project betrokken.’ 

Naarmate het project vorderde, is Steketee steeds vaker op locatie bij Tribus gaan werken. ‘In het begin is dat niet zo nodig, maar wanneer bij de technische uitwerking allerlei details gaan samenhangen is het wel zo efficiënt als je bij elkaar zit. In de engineeringfase zat ik voor 50% tot 60% van de tijd in Utrecht. Samenwerken kan wel online, maar als je samen bij een beeldscherm staat en direct dingen kunt aanwijzen en uitleg kunt geven gaat de communicatie directer en sneller.’”

‘We zijn in 22 maanden gegaan van niets naar een prove of concept. Deze konden we in 2019 op de beurs Busworld laten zien’, meldt Rigterink trots. Het tweede prototype wordt dit voorjaar gebruikt om de benodigde keuringen te doorlopen. Later dit jaar zal Tribus de productie starten. Door de coronapandemie zijn openbaarvervoerbedrijven nu wat terughoudender met het doen van investeringen, maar Rigterink heeft vertrouwen in zijn product. ‚We beginnen met kleine aantallen om te groeien naar serieuze volumes.’    

Marc Vlemmings

Advertisement

De onafhankelijke Stichting Designlink staat voor een professionele designketen. Het lidmaatschap van Designlink is in de meeste gevallen gratis. Netwerkleden worden actief geïnformeerd over projecten, profiteren van kennis, maken deel uit van een uniek netwerk van designprofessionals en genieten korting op de activiteiten.

Nieuwsbrief




Your Header Sidebar area is currently empty. Hurry up and add some widgets.